CENÂBET
Boy abdesti (gusül) almayı gerektiren durum; büyük abdestsizlik hâli; bu durumda olup da henüz gusletmemiş olan kimse.
Cenâbet olan, yani cinsî münasebette bulunmuş yahut rüyada ihtilâm olmuş veya birine bakmakla ya da dokunmakla kendisinden şehvetle inzal vaki olmuş kimseye cünüp bu durumuna da cenâbet denir.
Cinsî münasebetle meni gelmese de kiÅŸi cünüp sayılır. Bunun için sünnet mahallinin kadının cinsel organında kaybolması gerekir. Ãœbey b. Ka’b'tan rivayete göre, Rasûlullah (s.a.s.), Ä°slâm’ın ilk yıllarında elbisenin azlığından dolayı, inzalsiz cima hâlinde yıkanmamayı bir ruhsat kıldı. Daha sonra ise guslü emretti: Ruhsatı kaldırdı. Ebû Dâvud şöyle der: “Ãœbey bununla sudan dolayı suyu kasdetmiÅŸtir. Bu da meninin gelmesinden dolayı guslün gerektiÄŸini ifade etmektedir.” (Ebû Dâvud, Tahare, 381; Ä°bn Mâce, Tahare, 111; Ahmed b. Hanbel, V, 115-116) Bu hadisten anladığımıza göre inzalsiz cima’ın hükmü cünüplüktür ve guslü gerektirir.
Bu durumda olan kiÅŸi için Hanefiler: “Meni gelse de gelmese de bu durumda kiÅŸi cünüptür. Yani kadın ve erkek her ikisi de cünüp olur” demiÅŸlerdir.
Ölü veya diri bir hayvanın dübürüne haÅŸefenin (cinsel organın ucu) girmesi ise, guslü icap ettirmez ve kiÅŸi cünüp olmaz. Fakat bu durumda meni gelirse cünüplük vaki olur. Bu tür yöneliÅŸler her devirde görülebildiÄŸi ve cinsel bir sapma olduÄŸu için Ä°slâm’ da yasaktır ve cezası vardır.
Şâfiîler, inzalsiz cima’ın hükmü konusunda Hanefilerle aynı görüşü paylaşıyorlar. Bu konuda Ä°mam Şâfiî (rh.a.) şöyle demiÅŸtir: “Arap dili, cenabet kelimesinin cinsî münasebet manasına gelmesini gerektirir, isterse meni çıkmasın. Çünkü birisine filanca falan kadından cünüp oldu deseler, meni inmese bile hemen o kadınla cinsî münasebette bulunduÄŸunu anlar. Böylece, sadece içeriye girmenin guslü icap ettirmesi konusunda kitap ile sünnet birbirini desteklemiÅŸ oluyor.” (Ä°bn Hacer el-Askalanî, Buluğü’l Meram, Trc. ve Åžerh A. DavudoÄŸlu, I, 145-146).
Şâfiîler, Hanefîlerden farklı olarak
“KiÅŸi baliÄŸ olmasa bile cünüp olur” demiÅŸlerdir. (Dört Mezhebin Fıkıh Kitabı, I, 94-95).
Ä°slâm alimlerinin çoÄŸunluÄŸunun bu konuda ittifak etmelerine sebep teÅŸkil eden bir hadis-i ÅŸerifte de Allah Rasûlü (s.a.s.) şöyle buyurmuÅŸtur: “Erkek, kadının dört dalı (kolları ve bacakları) arasına oturur, (erkek) sünnet mahallini (kadının) sünnet mahalline bitiÅŸtirirse, (inzal vuku bulsun bulmasın) guslü gerektirir.” (Buharî, Gusl, 28; Müslim, Hayz 28; Ebû Dâvud, Terceme ve Åžerhi, 1, 384).
Erkek veya kadından ihtilâm, oynaşma, bakma, düşünme veya benzeri sebeplerle meninin gelmesiyle kişi cünüp olur.
Bir kimse uykuda iken rüya görme yoluyla boÅŸalırsa cünüp sayılır. Böyle bir durumla karşı karşıya kalan kiÅŸi uyandığında, elbiselerinde veya yatağında herhangi bir ıslaklık ile karsılaÅŸmazsa, Hz. Peygamber (s.as.)’in ÅŸu emirlerine göre hareket eder: “Rasulullah (s.a.s.)’a ihtilâm olduÄŸunu hatırlamadığı halde (çamaşırında) ıslaklık bulan adam(ın) durumu soruldu. Efendimiz, Gusletsin buyurdular. Ä°htilâm olduÄŸunu gören, fakat ıslaklık görmeyen kiÅŸinin durumu sorulduÄŸunda, Gusûl gerekmez buyurdular. Ãœmmü Süleym, (ihtilâm olan kadın için; Bunu gören kadına da gusül icap eder mi? diye sordu. Rasûlullah Evet, çünkü kadınlar erkeklerin benzeridirler ÅŸeklinde cevap verdi.” (Ebû Davud Terceme ve Åžerhi, Tahare, I, 423; Tirmizî, Tahâre 82). SarhoÅŸ ve baygın kimseler de aynı durumdadır.
Cünüp olan kimse idrarını yapmadan veya çokça yürümeden yıkanıp da bilâhare kendisinden nutfenin geri kalanı çıkacak olsa tekrar yıkanması gerekir.
Kadınlarda meninin dışarıya çıkması çok az vaki olduğu için, rüyada ihtilam olan bir kadın ihtiyaten yıkanmalıdır. Kişi karısı ile oynaşır veya bakar yahut da cinsî tahrike sürükleyen şey hakkında düşünür de bu yünden cinsel organından lezzet duymak şartıyla meni gelirse cünüp olur.
Oynaşma veya öpüşme anında erkekten de kadından da mezi gelebilir. Mezi, beyaza çalan yapışkan bir sıvıdır. Mezinin gelmesi cünüplüğü gerektirmez, fakat meni ile meziyi iyi ayırdetmek lâzımdır. Bu konuda Ali (r.a.)
“Ben, mezisi çok gelen biriydim. (Meniye kıyas ederek) yıkanmaya baÅŸladım. Öyle ki, sırtım çatladı. Bunun üzerine durumu Rasûlullah (s.a.s.)’a anlattım -veya anlatıldı- Rasûlullah: Böyle yapma. Meziyi gördüğünde tenasül organını yıka ve namaz için abdest aldığın gibi abdest al. Meni çıktığında ise guslet buyurdu.” (Ebû Dâvud Terceme ve Åžerhi, I, 371; Nesâî, Tehare, 179)
Hanefî ve Mâlikîlere göre meni pistir. Şâfiî ve Hanbelilere göre ise temizdir.
Elle tatmin yolu (mastürbasyon) da cünüplüğü gerektiren fiillerdendir. Mastürbasyon için açık bir nâs, emir veya yasak yoktur, fakat zina tehlikesini önlemek için bu yola başvurulabilir.
Yüksek bir yerden atlamak veya idrardan sonra yahut kişinin beline vurulması sonucu meninin gelmesi kişiyi cünüp etmez. Abdest almak yeterlidir. (Dört Mezhebin Fıkıh Kitabı, I, 94).
Cenâb-ı Allah, cünüp olan kiÅŸinin cünüplükten kurtulması için “…eÄŸer cünüp olursanız, yıkanıp temizlenin… Yahut da kadınlara dokunmuÅŸsanız, su bulamazsanız o vakit tertemiz toprakla teyemmüm edin. ” (el-Maide, 5/6) buyurarak yol göstermiÅŸtir. Yüce Allah, cünüp olan kiÅŸinin suyla gusletmesi gerektiÄŸini, eÄŸer su bulamazsa, yahut yıkanması hâlinde hastalıktan korkarsa, teyemmüm ederek bu durumdan kurtulması gerektiÄŸini bildiriyor. (GeniÅŸ bilgi için bk. Gusl ve Teyemmüm.)
Cünüp olan kiÅŸi ikinci defa cinsi temasta bulunmak isterse, gusletmeden kadına yaklaÅŸabilir. Nitekim, Rasûlullah da böyle yapmıştır. Enes b. Malik (r.a:)’den rivayet edilmiÅŸtir: “Rasûlullah bir gün (bütün) hanımlarıyla (cinsî) temasta bulundu ve en sonunda bir kere gusül abdesti aldı” (Buhârî, Nikâh,102; Nesâî, Tahare 169; Ä°bn Mâce, Tahare, 102). Ä°ki temas arasında gusletmek sadece müstehaptır. Bir kimse cünüp olduÄŸu halde uyumak istiyorsa, Rasûlullah’ın Hz. Ömer’e “Abdest al, zekerini yıka, sonra uyu” (Buharî, Gusl, 3, 27) buyurduÄŸu gibi, abdest alıp cinsel organını da yıkayarak uyuyabilir.
Cünüp iken yemek yeme, su içmek, yatmak ve Allah’a zikretme gibi eylemlerde bulunmak caizdir. Hz. ÂiÅŸe (r.an), “Rasûlullah (s.a.s.) cünüp olarak yatmak istediÄŸi zaman namaz abdesti gibi bir abdest alırdı.” demektedir. (Ä°bn Mâce, Tahare, 99).
Ebû Hüreyre’den rivayet olunduÄŸuna göre, cünüp iken, Rasûlullah (s.a.s.) ona rastlamış. Ebu Hüreyre gizlice oradan sıvışıp gitmiÅŸ. Bunun üzerine Peygamber (s.a.s.) onu araÅŸtırmış. GeldiÄŸi zaman ona neredeydin ey Ebu Hüreyre! diye sormuÅŸ; kendisi de, ” Ya Rasûlallah, ben cünüp iken bana rastladınız. Gusletmedikçe huzurunuzda oturmayı uygun görmedim diye cevap vermiÅŸ. Hz. Peygamber (s.a.s.) “Mümin necis olmaz” buyurmuÅŸtur.” (Buharî, Gusl, 23; Ä°bn Mâce, Tahare, 80).
Rasûlullah (s.a.s.), cünüplükten yıkanmak istediği zaman ilk önce namaz abdesti gibi bir abdest alır, bilâhare yıkanırmış. Nitekim Hz. Âişe (r.a.), Peygamberimizin boy abdesti alışını şöyle anlatıyor:
“Peygamber (s.a.s.) cenabetten yıkanmak istediÄŸi zaman, ellerini yıkamayla baÅŸlardı. Sonra namaz için abdest alır gibi bir abdest alırdı. Sonra ellerini suya sokup, saç diplerini oÄŸuÅŸtururdu, bilâhare avuçları ile üç defa başına su dökerdi. En sonunda suyu tüm vücuduna dökerdi.” (Buharî, Gusül, 1)
Cünüplükte fazla beklememek ve ilk namaz vaktinden önce gusül abdesti almak gerekmektedir. Bir namaz vaktini hiçbir özür yokken cünüp geçiren kimse sorumlu duruma düşer.
Ali (r.a.), Rasûlullah’ın şöyle buyurduÄŸunu haber vermiÅŸtir: “İçinde resim, köpek ve cünüp bulunan eve melekler girmez. ” (Ebû Dâvud Libas,129; Nesâî, Tahare,167) Hadisten de anlaşıldığına göre guslü geciktirerek cünüp kalmaya devam etmek ve namaz vaktini geciktirmek tehlikelidir. Hadiste kastedilen cünüplük, namaz vaktini geçirmeye sebep olan cünüplüktür. Rasûlullah cünüp olarak bazen uyur ve sabah namazı vakti girmeden uyanıp gusledermiÅŸ. Ramazan gecelerinde kiÅŸi imsaka kadar cünüp olduÄŸu halde uyuyabilir ve imsaktan önce gusledip oruca baÅŸlayabilir.
Cünüplük insanı yaşanan faal hayatın dışında tutar. Cünüp dolaşmak bir mümini rahatsız eder. Çünkü nafile namaz bile kılmak istese bunu yapamaz. Oruç tutamaz.
Cünüp olana haram olan şeyler: 1. Namaz kılamaz. Allah (c.c.), cünüp olan kişinin temizleninceye kadar namaza yaklaşmasını, yasaklamıştır:
“Ey iman edenler… Cünüp iken de gusledinceye kadar namaza durmayın. ” (en-Nisa, 4/43).
2. Oruç tutamaz. Eğer uykuda ihtilâm olunup da sabahleyin bunun farkına varılırsa hemen gusledilip oruca devam edilmelidir. Fakat cünüp olarak oruç tutulamaz.
3. Cünüp olan kiÅŸi Kur’an okuyamaz. Cumhûr’a göre cünüp olan kiÅŸinin Kur’an okuması haramdır. Hz. Ali, “Cünüplükten baÅŸka hiçbir ÅŸey O’nu (Rasülullah’ı) Kur’an okumaktan alıkoyamazdı.” (Ebu Dâvud Terceme Åžerhi, I, 405; Nesâî, Tahare, 170) demiÅŸtir.
4. Kur’an’a el süremez, kendisine Kur’an okunmaz. “Şüphesiz bu, korunmuÅŸ bir kitapta bulunan deÄŸerli bir Kur’an’dır. Ona ancak temizlenenler dokunabilir. ” (el- Vâkıa, 56/77-79).
5. Kâbe’yi tavaf edemez.
6. Mescide giremez. Camide iken ihtilâm olan kiÅŸi, hemen mescidi terketmelidir. Kapıların kapalı olması halinde zarurete binaen caizdir. Rasûlullah, “Åžu evlerin (kapılarını) çeviriniz. Çünkü ben mescidi hayız ve cünüplere helâl görmüyorum” buyurdular. (Ä°bn Mâce Tahare, 126).
7. Namaz kıldıramaz. Cünüp olduğu halde unutarak cemaate namaz kıldıran kişi, hatırlar hatırlamaz namazı terk etmeli ve guslederek namazına devam etmelidir.
Selim TEKÄ°N
Temmuz 27 2007 08:14 pm | Makaleler
Bir Cevap Var to “CENÂBET”
Yorum Yapabilirsiniz
Sen, olmalısın Giriş Bir Yorum Yaz.
AÄŸustos 6th, 2007 at 14:21
Çok güzel konulara değinmişsiniz.
Teşekkürler.